การดูแลรักษาพยาบาลในยุคนี้และยุคหน้า...

ข้อเสนอจาก ผศ.นพ.ธีระ วรธนารัตน์ ถึงภาครัฐที่ควรสร้างกลไกจูงใจเอกชนให้หันมาดูแลสุขภาพของประชาชนส่วนใหญ่ของประเทศ ไม่ใช่ปล่อยให้ภาคเอกชนเติบโตและแย่งเค้กก้อนเดียวที่มีอยู่ได้ตามใจต้องการ โดยทิ้งประชาชนที่ขัดสนไว้ให้มีทางเลือกแค่การได้รับการดูแลจาก รพ.รัฐเท่านั้น “เพื่อลดการเก็งกำไรจากการประกอบการ แต่แลกกับสิทธิประโยชน์ทางภาษีหรืออื่นๆ โดยมองว่าเป็นการร่วมลงทุนกัน เพื่อทุนมนุษย์และทุนเศรษฐกิจของประเท แต่น่าเสียดาย ที่ รพ.รัฐโดยเฉพาะโรงเรียนแพทย์และ รพ.ใหญ่ๆ บางแห่งกำลังทำสิ่งตรงกันข้ามกับที่กล่าวมาข้างต้น ในขณะที่ภาคส่วนเอกชนก็อิ่มหนำสำราญกับการเลือกเค้กได้ตามใจชอบ”

ผศ.นพ.ธีระ วรธนารัตน์

หลายคนคงไม่รู้ว่า หากสื่อสารกันอย่างดี มีมิตรจิตมิตรใจ ความไม่สบายกายไม่สบายใจจะดีขึ้นราว 20-30%

จากหลักฐานงานวิจัยหลายสาขา การพัฒนาระบบดูแลรักษาพยาบาลให้เป็น "โรงงานอุตสาหกรรม" โดยหวังพึ่งพาสูตรคำนวณทางคณิตศาสตร์นั้น เหมาะสมเฉพาะการจัดการสิ่งของ และสถานที่ เช่น ระบบจัดเก็บยา เส้นทางขนส่งอาหาร เป็นต้น ภายใต้สมมติฐานที่ว่า ฉันจะจัดการทรัพยากรที่มีอยู่ให้เกิดผลิตภาพและประสิทธิภาพมากที่สุดตามกระแสเห่อของการพัฒนาเศรษฐกิจแบบทุนนิยมและวัตถุนิยม ลงทุนให้น้อยที่สุด รีดผลผลิตออกมาเยอะๆ เพื่อจะเกิดกำไรมากๆ...

แต่เมื่อใดที่เอาคณิตศาสตร์มาทำแบบจำลองโมเดลต่างๆ ที่นำมาใช้กับ "คน" โดยตรง เช่น การจ้างคน การจัดตารางงานให้ได้ปริมาณงาน และคนไข้ตามต้องการ การกำหนดให้หมอหรือพยาบาลดูแลหรือทำยอดหัตถการให้ได้จำนวนที่กำหนดตามเวลา หรือแม้แต่การจัดคิวส่งตรวจและผ่าตัด...โปรดเตรียมตัวเตรียมใจรับความเสี่ยง หรือ "หายนะ" และผลกระทบทางลบที่จะเกิดขึ้นในชีวิตจริงของคนไข้และบุคลากรที่ดูแลรักษาได้เลย

เพราะ "ชีวิต" มีความแปรปรวนอ่อนไหว และไม่มีทางที่จะควบคุมความแปรปรวนดังกล่าวได้อย่างแท้จริง จึงเป็นเหตุผลที่ประเทศพัฒนาแล้วหลายต่อหลายประเทศเริ่มไหวตัวทัน และลดบทบาทของการใช้แบบจำลองคณิตศาสตร์ต่อระบบสุขภาพลงอย่างชัดเจนในช่วงครึ่งทศวรรษที่ผ่านมา แต่ไปใช้ประโยชน์เรื่องทำ data mining ของ system parameters แทน เพื่อศึกษาภาพรวม ความเป็นไปของลักษณะการเจ็บไข้ได้ป่วยของประชาชนแบบภาพใหญ่ เพื่อนำมาคิดกลวิธีหรือมาตรการพัฒนาระบบสุขภาพ

แปลอีกนัยหนึ่งคือ ลด ละ เลิกที่จะเอาสมการตัวเลขมาปรับหน่วยงานแบบ local optimization อย่างสิ้นเชิง...

Key สำคัญในการพัฒนาระบบสุขภาพไทยคือ การสร้างกลไกอำนวยความสะดวก และลดความเสี่ยงต่อชีวิตคน เพื่อตอบสนองต่อความต้องการของสังคมที่เปลี่ยนไปอย่างรวดเร็ว โดยกลไกดังกล่าวนั้น รัฐควรเป็นผู้ดำเนินการ เพื่อลดทอนอิทธิพลของทุนนิยม ที่เบี่ยงเบนไปเกินงาม แบบสนใจแต่คนมีอันจะกิน (Pro-rich...too much) ดังที่เราเห็นในระบบสุขภาพของประเทศที่เราคุ้นเคยกันดี

เมื่อใดที่กลไกนี้ทำงานได้ดี ก็จะสามารถตอบสนองต่อความต้องการของชนชั้นกลางได้ โดย market segment นี้ จะช่วยลดความเสี่ยงเชิงระบบสำหรับ รพ.ภาครัฐ ที่เกิดจากการรับดูแลคนที่ขัดสนจำนวนมากของประเทศ หรือมีอีกทางนึงคือ การจูงใจให้ภาคเอกชนหันมาดูแลประชาชนส่วนใหญ่ของประเทศอย่างมีคุณภาพ ลดการเก็งกำไรจากการประกอบการ...แต่แลกกับสิทธิประโยชน์ทางภาษีหรืออื่นๆ จากรัฐ โดยมองว่าเป็นการร่วมลงทุนกัน เพื่อทุนมนุษย์และทุนเศรษฐกิจของประเทศ...

...น่าเสียดาย...ที่โรงพยาบาลรัฐโดยเฉพาะโรงเรียนแพทย์และโรงพยาบาลใหญ่ๆ บางแห่งกำลังทำสิ่งตรงกันข้ามกับที่กล่าวมาข้างต้น...ในขณะที่ภาคส่วนเอกชนก็อิ่มหนำสำราญกับการเลือกเค้กได้ตามใจชอบ

ฝ่ายบริหารบ้านเมืองควรเสริมสร้างความเข้มแข็งให้สถานพยาบาลภาครัฐ และเสริมศักยภาพและสนับสนุนให้ภาคส่วนประชาสังคมมีส่วนร่วมในการช่วยตรวจสอบ แนะนำ และร่วมพัฒนาระบบสุขภาพของประเทศ เพื่อให้เกิดสมดุลแห่งพลัง (balance of power) จึงจะทำให้เกิดประโยชน์สุขต่อสาธารณชนโดยรวมอย่างแท้จริง

แต่ที่ผ่านมา...ดูแล้วน่าเป็นห่วงครับ

ผู้เขียน ผศ.นพ.ธีระ วรธนารัตน์ สำนักงานวิจัยและพัฒนาเพื่อการแปรงานวิจัยสุขภาพสู่การปฏิบัติ ภาควิชาเวชศาสตร์ป้องกันและสังคม คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

เอกสารอ้างอิง

1. Industrial and systems engineering and healthcare: critical areas of research. AHRQ Publication, September 2009.

2. Langabeer JR. Performace improvement in hospitals and health systems, 2009. 3. Performance-based regulations: prospects and limitations in health, safety, and environmental protection. Harvard University, 2002.

ความคิดเห็นล่าสุด

CindycnPax
35 นาที 16 วินาที ago
CindycnPax
46 นาที 14 วินาที ago
CindycnPax
48 นาที 18 วินาที ago
CindycnPax
50 นาที 25 วินาที ago
CindycnPax
56 นาที 9 วินาที ago
CindycnPax
59 นาที 15 วินาที ago
CindycnPax
1 ชั่วโมง 1 นาที ago
CindycnPax
1 ชั่วโมง 3 นาที ago

ข่าวล่าสุด

ความคิดเห็นล่าสุด

CindycnPax
35 นาที 16 วินาที ago
CindycnPax
46 นาที 14 วินาที ago
CindycnPax
48 นาที 18 วินาที ago
CindycnPax
50 นาที 25 วินาที ago
CindycnPax
56 นาที 9 วินาที ago
CindycnPax
59 นาที 15 วินาที ago
CindycnPax
1 ชั่วโมง 1 นาที ago
CindycnPax
1 ชั่วโมง 3 นาที ago
กลับด้านบน