สรีรโรจน์ สุกมลสันต์ : เมื่อปัญหาคุ้มครองผู้บริโภครุมเร้า...เราจะแก้ปัญหาอะไรก่อนดี

ศูนย์วิชาการคุ้มครองผู้บริโภคด้านสุขภาพ (คคส.) พัฒนา “หลักเกณฑ์การจัดลำดับความสำคัญสินค้าไม่ปลอดภัย” ใช้คัดเลือกปัญหาคุ้มครองผู้บริโภคอย่างเป็นระบบ บนข้อมูลวิชาการ และมีส่วนร่วมจากทุกภาคส่วน พบปัญหา เครื่องสำอางผสมสารเคมีอันตราย, สารเคมีการเกษตรตกค้างในผักผลไม้ปลาเค็ม, น้ำมันทอดซ้ำเสื่อมสภาพ, สเตอรอยด์ปลอมปนในผลิตภัณฑ์สุขภาพ และฟอร์มาลีนในอาหาร สู่การแก้ปัญหาคุ้มครองผู้บริโภคอย่างมีเป้าหมายร่วมกัน

ปัญหาคุ้มครองผู้บริโภครอบตัวเรานับวันจะมีมากขึ้น ในขณะที่องค์กรภาครัฐ และภาคประชาสังคมที่ดูแลงานคุ้มครองผู้บริโภค มีทรัพยากรทั้งด้านเวลา กำลังคน และงบประมาณจำกัด องค์กรจึงไม่อาจแก้ปัญหาเหล่านี้ได้ในเวลาเดียวกัน  การจัดลำดับความสำคัญของปัญหาเพื่อตัดสินใจว่าจะเริ่มต้นแก้ปัญหาใดก่อนหลังจึงมีความจำเป็น และควรคัดเลือกปัญหาบนข้อมูลวิชาการ โดยกระบวนการมีส่วนร่วมของภาคส่วนต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง ทั้งภาควิชาการ ภาครัฐ และภาคประชาชน

“หลักเกณฑ์การจัดลำดับความสำคัญสินค้าไม่ปลอดภัย”เป็นเครื่องมือที่ ศูนย์วิชาการคุ้มครองผู้บริโภคด้านสุขภาพ (คคส.) จุฬาฯ พัฒนาขึ้นเพื่อให้มีกระบวนการคัดเลือกประเด็นปัญหาคุ้มครองผู้บริโภค อย่างเป็นระบบ (Issue Prioritization) โดยคัดเลือกจากปัญหาที่มีความสำคัญสูงและส่งผลกระทบต่อผู้บริโภคจำนวนมาก หรือส่งผลกระทบสูงต่อระบบการคุ้มครองผู้บริโภค ซึ่งประกอบด้วย 2 ขั้นตอนหลักดังนี้

1) การประเมินความเสี่ยง เพื่อจัดลำดับความสำคัญของสินค้าไม่ปลอดภัย ประกอบด้วย ผลกระทบต่อสุขภาพ, กลุ่มประชากรที่ได้รับผลกระทบ,ความถี่ในการใช้ / สัมผัส, ประมาณการประชากรที่สัมผัสและได้รับผลกระทบทางสุขภาพ,มาตรการในต่างประเทศ, มีสารตกค้างในสิ่งแวดล้อม และอาจก่อให้เกิดอันตรายต่อมนุษย์,ปริมาณที่ผลิต/การใช้

2) การประเมินความเป็นไปได้ในการแก้ปัญหา เพื่อจัดลำดับความสำคัญของสินค้าไม่ปลอดภัย ประกอบด้วย การมีสิ่งทดแทน, ราคาสินค้าทดแทนในฐานะผู้บริโภค, คุณภาพสินค้าทดแทนในฐานะผู้บริโภค, ระดับผลกระทบต่อผู้ผลิต, ความร่วมมือของภาคีผู้บริโภค นักวิชาการ หน่วยงานราชการ ผู้ประกอบการ และนักการเมือง, เป็นนโยบายการเมือง/รัฐบาล

ในปี 2557 ที่ผ่านมา คคส.ร่วมกับ สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา และสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดทั่วประเทศ นำหลักเกณฑ์ดังกล่าวไปใช้ในการจัดลำดับความสำคัญสินค้าไม่ปลอดภัยระดับจังหวัดพบประเด็นที่สำคัญ พบสินค้าไม่ปลอดภัยจากการประเมินความเสี่ยงและความเป็นไปได้ในการแก้ไขปัญหาจากการประเมินตามหลักเกณฑ์ฯ 5 อันดับแรก ได้แก่ เครื่องสำอางผสมสารเคมีอันตราย, สารเคมีการเกษตรตกค้างในผัก ผลไม้ หรือปลาเค็ม, น้ำมันทอดซ้ำเสื่อมสภาพ,สเตอรอยด์ปลอมปนในผลิตภัณฑ์สุขภาพ และฟอร์มาลีนในอาหาร

นอกจากนี้พบว่า รายการสินค้าไม่ปลอดภัยจากจัดลำดับความสำคัญตามหลักเกณฑ์ฯในระดับภาค 4 ภาค ส่วนมากมีอันดับสอดคล้องกับรายการสินค้าไม่ปลอดภัยในระดับประเทศ แต่มีรายการสินค้าบางรายการที่มีความแตกต่างกันตามภูมิภาค คือ ภาคกลาง-ตะวันออกพบปัญหาโฆษณายาและผลิตภัณฑ์สุขภาพไม่ถูกต้อง, ภาคตะวันออกเฉียงเหนือพบปัญหาผลิตภัณฑ์ลดความอ้วนและฟอร์มาลีนในอาหาร ส่วนภาคใต้พบปัญหาน้ำดื่มไม่ได้มาตรฐาน

ผลการทำงานนี้นำไปสู่การจัดการปัญหาร่วมกันของทั้งระดับประเทศ ภาค และจังหวัด ร่วมกับภาคส่วนต่างๆ ในปีต่อมา โดยบูรณการงบประมาณจากกระทรวงสาธารณสุขและเครือข่ายที่เกี่ยวช้อง ได้แก่ เครือข่ายเภสัชกรคุ้มครองผู้บริโภคทั้ง 4 ภาค ดำเนินการจัดการปัญหาน้ำมันทอดซ้ำเสื่อมสภาพร่วมกัน และแต่ละภาคดำเนินการแก้ปัญหาในสินค้าที่ไม่ปลอดภัยตามปัญหาเฉพาะพื้ของนที่ตนเอง และดำเนินการต่อเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน

จะเห็นได้ว่าการจัดลำดับความสำคัญของปัญหาจะการจัดลำดับความสำคัญของปัญหาช่วยให้เกิดการแก้ไขปัญหาที่ตรงกับปัญหาของพื้นที่ รวมทั้งสร้างโอกาสให้เกิดความร่วมมือในการแก้ปัญหาจากภาคส่วนต่างๆที่เข้าร่วมกระบวนการนี้ และเกิดการใช้ทรัพยการในการดำเนินการคุ้มครองผู้บริโภคทั้งด้านงบประมาณและกำลังคนด้านสุขภาพที่มีจำกัดอย่างเหมาะสมและมีประสิทธิภาพ

ผู้เขียน: ภญ.สรีรโรจน์ สุกมลสันต์ ศูนย์วิชาการคุ้มครองผู้บริโภคด้านสุขภาพ (คคส.) www.thaihealthconsumer.org

ภญ.สรีรโรจน์ สุกมลสันต์  

กดถูกใจแฟนเพจ Hfocus.org บน Facebook ติดตามข่าวสารระบบสุขภาพทุกความเคลื่อนไหว

ความคิดเห็นล่าสุด

แล้วไงค่ะ
17 ชั่วโมง 43 นาที ago
melonpung
19 ชั่วโมง 50 นาที ago

ข่าวล่าสุด

ความคิดเห็นล่าสุด

แล้วไงค่ะ
17 ชั่วโมง 43 นาที ago
melonpung
19 ชั่วโมง 50 นาที ago
กลับด้านบน