เศกสรร จันทรปราสาท : พยาบาลผลงานเด่นด้านคุมยาสูบ

“ทำไมเราถึงต้องมาดูแลงานด้านสุขภาพของผู้ต้องขัง ทำไมเราถึงอยากให้เขาเลิกสูบบหรี่ได้ ทั้งที่เรามีหน้าที่ดูแลพยาบาลผู้ต้องขังเมื่อเขาเจ็บป่วยขึ้นมา แต่เรากลับคิดว่า เราต้องดูแลให้เขามีสุขภาพกายและใจที่ดีเหมือนกับพวกเขาเป็นญาติของเราคนหนึ่ง นั่นคือที่มาที่ทำให้ผมหันมาทำงานเชิงรุกด้านสุขภาพนอกเหนือจากงานประจำ”

เศกสรร จันทรปราสาท

จากคำกล่าวข้างต้นของ เศกสรร จันทรปราสาท พยาบาลวิชาชีพชำนาญการ หัวหน้าโครงการสร้างสิ่งแวดล้อมปลอดบุหรี่ในเรือนจำกลางกำแพงเพชร ที่หันมาส่งเสริมให้ผู้ต้องขังมีสุขภาพที่ดี ปลอดภัยจากพิษของบุหรี่

เศกสรร กล่าวว่า จุดเริ่มต้นของการทำโครงการเรือนจำปลอดบุหรี่เกิดจากสิ่งที่ตนเห็นว่า ในเรือนจำมีการสูบบุหรี่เป็นจำนวนมากผลกระทบต่อผู้ต้องขังที่ไม่สูบพลอยรับได้ผลกระทบทางร่างกายไปด้วย ซึ่งเราต้องคุ้มครองบุคคลที่ไม่สูบด้วย เพราะเป็นสิทธิที่พวกเขาควรได้รับ และเมื่อตนได้เข้าไปรับการอบรมจากเครือข่ายพยาบาลเพื่อการควบคุมยาสูบแห่งประเทศไทย จึงเป็นที่มาของการทำให้เรือนจำกลางกำแพงเพชรเป็นเรือนจำปลอดบุหรี่ขึ้นมา

นับเป็นความโชคดีของเรือนจำกลางกำแพงเพชรที่มีผู้บริหารอย่าง น.ส.โศรยา ฤทธิ์ร่าม ผู้บัญชาการเรือนจำกลางกำแพงเพชร เห็นด้วยที่จะให้มีการจัดกิจกรรมรณรงค์ส่งเสริมการเลิกสูบบุหรี่ในเรือนจำมาตั้งแต่ปี 2554 โดยมีการจัดตั้งคณะทำงาน และมีผู้บัญชาการเรือนจำเป็นประธานกรรมการ และมีเจ้าหน้าที่ทุกส่วนในเรือนจำมีส่วนร่วมในการทำงาน

เศกสรร กล่าวว่า กลยุทธ์ในการทำงานที่จะทำให้ผู้ต้องโทษเลิกบุหรี่ได้ เริ่มจากกลุ่มผู้ต้องขังที่ป่วยด้วยโรคเรื้อรังต่างๆ ที่เข้ามาหาเราให้เราช่วยรักษา ตนจะพูดถึงพิษภัยและอันตรายของบุหรี่ รวมทั้งโรคที่เกิดจากบุหรี่ ทำให้ผู้สูบมีอายุที่สั้นลง ซึ่งผู้ต้องขังเหล่านี้ เขามีความหวังว่าสักวันหนึ่งเขาจะมีโอกาสได้ไปเจอหน้าครอบครัว หรือคนที่เขารัก ซึ่งทำให้ผู้ต้องขังส่วนหนึ่งสามารถเลิกสูบบุหรี่ได้

นอกจากนี้จากเดิมที่แดนต่างๆ ในรือนจำจะมีที่ให้สูบบหรี่อยู่ประมาณแดนละ 3 จุด ให้ลงลงมาเหลือแดนละ 1 จุดคือที่แดน 3 และแดน 5 เท่านั้น โดยจดที่จะสูบบุหรี่ได้จะต้องเป็นจุดที่ไกลจากผู้ต้องขังคนอื่น และบางจุดต้องไปนั่งสูบบุหรี่กันกลางแดดเลยทีเดียว

เศกสรร บอกต่อว่า ยังมีมาตรการกำหนดให้เรือนจำสามารถจำหน่ายยาสูบและหรี่ให้กับผู้ต้องขังได้เพียงสัปดาห์ละ 2 วันเท่านั้น คือ วันจันทร์ และวันศุกร์ เท่านั้น

เมื่อถามว่า ทำไมไม่ยกเลิกการจำหน่ายยาสูบในเรือนจำไปเลย เศกสรร ให้เห็นผลว่า ที่ไม่สามารถยกเลิกได้เลย มันมองได้ 2 กรณี ถ้ามองว่าเป็นสถานที่ราชการ เราสามารถยกเลิกได้ แต่ถ้าเรามองว่าเรือนจำเปรียบเสมือนบ้านของผู้ต้องขังเราไม่สามารถห้ามได้ และอีกอย่างอาจจะกลายเป็นการละเมิดสิทธิส่วนบุคคลได้ด้วย และประกอบกับผู้ต้องขังบางคนมีความเครียดมาก จึงเป็นสิทธิส่วนบุคคลของผู้ต้องขัง

การทำงานจะดำเนินไปได้ด้วยดี จะต้องมีการกำหนดจุดปลอดบุหรี่ 100% ทางเรือนจำกลางกำแพงเพชรจึงได้กำหนดให้สถานพยาบาลฯ แดนหญิง เรือนนอน ฝ่ายการศึกษา ห้องสมุด ชุมชนบำบัด และแดนผู้สูงอายุ เป็นจุดปลอดบุหรี่ 100% ซึ่งจะเป็นตัวช่วยอีกตัวหนึ่งให้ผู้ที่เลิกไม่กลับไปสู่สภาพแวดล้อมเดิมๆ ที่อาจจะทำให้กลับไปสูบใหม่อีกครั้ง

ทั้งนี้ตัวเลขของผู้ต้องขัง จำนวนทั้งสิ้น 2,699 คน แบ่งเป็นผู้ที่สูบบหรี่ (ชายทั้งหมด) จำนวน 1,484 คน และผู้ที่ไม่สูบบุหรี่ จำนวน 1,215 คน (เป็นผู้ต้องขังหญิงจำนวน 394 คน)

เศกสรร กล่าวถึงการทำงานว่า เราจะเริ่มจากตัวผู้ป่วยเรื้อรังดังที่กล่าวมาข้างต้นก่อน จากนั้นเมื่อมีผู้ต้องขังเลิกได้แล้ว เราจะชักชวนให้คนเหล่านี้มาชักชวนเพื่อนผู้ต้องขังด้วยกัน โดยผู้ต้องขังเหล่านี้จะทำหน้าที่เป็นพี่เลี้ยงคอยให้ความช่วยเหลือกับผู้ต้องขังที่จะต้องการเลิกสูบหรี่ ซึ่งการทำงานของทางเรือนจำไม่ได้มีอะไรที่ซับซ้อน โดยจะเริ่มจากการให้ความรู้ผ่านสื่อต่างๆ

ส่วนตัวช่วยในการเลิกบุหรี่คือ ผลไม้ที่มีรสเปรี้ยว เช่น มะนาว หรือสมุนไพร เช่น กานพูล เป็นต้น ซึ่งตัวช่วยเหล่านี้จะทำให้ผู้สูบรู้สึกว่า รสชาติของบุหรี่เปลี่ยนไป และมีการจัดตั้งคลินิกเลิกบุหรี่ที่สถานพยาบาลของเรือนจำ

“ถามว่าทำไมเราไม่ใช้ยาเป็นตัวช่วยในการเลิกสูบบุหรี่ คำตอบคือ สถานพยาบาลในเรือนจำ ไม่มีแพทย์ประจำ และยาที่จะใช้ในการเลิกบุหรี่จำเป็นต้องสั่งจ่ายจากแพทย์เท่านั้น” เศกสรร กล่าว

ผลที่ได้คือ ยอดการจำหน่วยของยาเส้นและบุหรี่ของร้านค้าในเรือนจำลดลงถึง 50%.....นั่นคือคำตอบที่ชัดเจน

“หัวใจสำคัญที่ทำให้ผู้ต้องขังเลิกสูบบุหรี่ได้คือ ต้องมีเป้าหมายในการเลิกอย่างชัดเจน และนอกจากนี้ยังพบว่า การหักดิบ จะช่วยให้เลิกได้อย่างเด็ดขาดมากกว่าค่อยๆ ลดปริมาณการสูบในแต่ละวัน ส่วนที่มีการพูดถึงการลงแดง ผู้ที่ติดบุหรี่จะมีอาการที่หงุดหงิด ทุรนทุราย อยู่ประมาณ 2 สัปดาห์ ถ้าผ่านช่วงนี้ไปได้ก็จะเลิกสูบบุหรี่ได้” เศกสรร กล่าว

ทั้งนี้ผลจากการทำงานที่ทุ่มเทจนเป็นที่ประจักษ์แก่สายตาของสังคม ส่งผลให้ เศกสรร จันทรปราสาท ได้รับรางวัลพยาบาลที่มีผลงานดีเด่นด้านการควบคุมยาสูบ พ.ศ. 2558 จากเครือข่ายพยาบาลเพื่อการควบคุมยาสูบแห่งประเทศไทย และสมาคมพยาบาลแห่งประเทศไทยฯ

ความคิดเห็นล่าสุด

CindyfnPax
15 ชั่วโมง 18 นาที ago
CindyfnPax
15 ชั่วโมง 25 นาที ago
CindyfnPax
15 ชั่วโมง 31 นาที ago
CindyfnPax
15 ชั่วโมง 33 นาที ago
CindyfnPax
15 ชั่วโมง 36 นาที ago
CindyfnPax
15 ชั่วโมง 39 นาที ago
CindyfnPax
15 ชั่วโมง 42 นาที ago

ข่าวล่าสุด

ความคิดเห็นล่าสุด

CindyfnPax
15 ชั่วโมง 18 นาที ago
CindyfnPax
15 ชั่วโมง 25 นาที ago
CindyfnPax
15 ชั่วโมง 31 นาที ago
CindyfnPax
15 ชั่วโมง 33 นาที ago
CindyfnPax
15 ชั่วโมง 36 นาที ago
CindyfnPax
15 ชั่วโมง 39 นาที ago
CindyfnPax
15 ชั่วโมง 42 นาที ago
กลับด้านบน